వివాహిత కుమార్తెకు తండ్రి భూమిపై వారసత్వ హక్కు

షిమ్లా: కుమార్తెకు వివాహం జరిగిందనే కారణంతో తండ్రి నుంచి సంక్రమించే ఆస్తిపై ఆమె హక్కును నిరాకరించలేమని హిమాచల్‌ప్రదేశ్ హైకోర్టు స్పష్టం చేసింది. చట్టంలో స్పష్టమైన నిషేధం లేనప్పుడు కేవలం వివాహిత అనే కారణంతో వారసత్వ హక్కును తిరస్కరించడం సరికాదని పేర్కొంది.

షిమ్లా జిల్లా చోపాల్‌ తహసీల్‌కు చెందిన సుమారు 3 బిగ్హాలు 2 బిస్వాల వ్యవసాయ భూమి ఈ కేసుకు కేంద్రంగా ఉంది. 1972లో నౌటర్‌ ల్యాండ్‌ రూల్స్‌ కింద మినా రామ్‌కు ఈ భూమిని ప్రభుత్వం మంజూరు చేసింది. అయితే భూమికి సంబంధించిన పట్టా సిద్ధమైనప్పటికీ అధికారుల సంతకం పూర్తికాకపోవడంతో అధికారిక హక్కు పత్రం జారీ కాలేదు.

మినా రామ్ 1990లో మరణించిన తర్వాత ఆయన భార్య సెవతి దేవి పట్టా కోసం దరఖాస్తు చేశారు. ఆమె మరణించిన తర్వాత 2012లో వారి ఏకైక కుమార్తె భూమిపై హక్కు కోరారు. తాను తల్లిదండ్రుల Class-I చట్టబద్ధ వారసురాలినని పేర్కొంటూ 2023లో అధికారులను సంప్రదించారు.

అయితే 1980లో ప్రభుత్వం జారీ చేసిన పరిపాలనా ఉత్తర్వును ఆధారంగా చేసుకుని అధికారులు ఆమె అభ్యర్థనను తిరస్కరించారు. వివాహిత కుమార్తెకు నౌటర్‌ భూమిని మంజూరు చేయలేమన్న కారణాన్ని చూపించారు.

ఈ నిర్ణయాన్ని సవాలు చేస్తూ ఆమె హైకోర్టును ఆశ్రయించారు. తాను కొత్తగా ప్రభుత్వ భూమి కోసం దరఖాస్తు చేయడం లేదని, ఇప్పటికే తన తండ్రికి మంజూరైన భూమిపై చట్టబద్ధ వారసురాలిగా పట్టా హక్కును కోరుతున్నానని ఆమె తరఫు న్యాయవాది వాదించారు.

చట్టంలో వివాహిత కుమార్తెపై నిషేధం లేదు

కేసును పరిశీలించిన హైకోర్టు, హిమాచల్‌ప్రదేశ్ నౌటర్‌ ల్యాండ్‌ రూల్స్‌లో వివాహిత కుమార్తె తన తల్లిదండ్రులకు మంజూరైన భూమికి వారసురాలిగా ఉండటాన్ని నిషేధించే స్పష్టమైన నిబంధన ఏదీ లేదని పేర్కొంది.

అలాగే చట్టబద్ధ నిబంధనలను మించి పరిపాలనా ఉత్తర్వు ద్వారా కొత్త అర్హతా నిబంధనను విధించలేమని కోర్టు స్పష్టం చేసింది. 1980లో జారీ చేసిన పరిపాలనా ఉత్తర్వు చట్టబద్ధ నిబంధనలను అధిగమించలేదని పేర్కొంటూ, అధికారుల తిరస్కరణ నిర్ణయాన్ని కోర్టు కొట్టివేసింది.

వివాహం అయినంత మాత్రాన కుమార్తెకు పుట్టింటితో ఉన్న చట్టపరమైన వారసత్వ సంబంధం ముగిసిపోదని కోర్టు అభిప్రాయపడింది. హిందూ వారసత్వ చట్టంలోని మారిన న్యాయస్థితిని కూడా ఈ సందర్భంగా పరిగణనలోకి తీసుకుంది.

రెండు నెలల్లో నిర్ణయం తీసుకోవాలని ఆదేశం

కుమార్తె దరఖాస్తును హైకోర్టు సూచనలను పరిగణనలోకి తీసుకుని అధికారులు పునఃపరిశీలించాలని కోర్టు ఆదేశించింది. ఆమె ఇతర అర్హతలను పూర్తి చేస్తే ఆమె పేరుతో పట్టా మంజూరు చేసే ప్రక్రియను చేపట్టాలని సూచించింది. ఈ ప్రక్రియను సాధ్యమైనంత త్వరగా, రెండు నెలల్లో పూర్తి చేయాలని అధికారులను ఆదేశించింది.

గమనిక: ఈ తీర్పు హిమాచల్‌ప్రదేశ్‌లోని ప్రత్యేక నౌటర్‌ భూముల నిబంధనలకు సంబంధించినది. ప్రతి భూమి విషయంలో హక్కులు, వారసత్వం, పట్టా తదితర అంశాలు ఆయా రాష్ట్రాల చట్టాలు, భూమి స్వభావం, రికార్డులు మరియు కుటుంబ పరిస్థితులపై ఆధారపడి ఉంటాయి.